Gerrit Rietveld

Gerrit Rietveld: van meubelmaker tot architect

De meest korte biografie van Gerrit Rietveld wordt geschetst in onderstaand Polygoon verslag van de uitreiking van het Eredoctoraat dat hij kort voor zijn dood heeft gekregen van de T.H. Delft.

Gerard Thomas (Gerrit) Rietveld

Gerrit Rietveld als Architect
Gerrit Rietveld buigt zich over zijn van ontwerpen.

Gerrit Rietveld, geboren in Utrecht op 24 juni 1888, overleed in zijn geboortestad op 25 juni 1964. Rietveld is precies 76 jaar oud geworden. Hij overleed kort nadat hij een eredoctoraat ontvangen van de Technische Hogeschool Delft. Rietveld werd in eerste instantie begraven in Bilthoven. In 1995 is het overschot van Rietveld, op verzoek van zijn dochters, opnieuw begraven in Utrecht.

Rietveld was op jonge leeftijd al in de werkplaats van zijn vader te vinden waar hij, na het afmaken van de lagere schok, het vak van meubelmaker leerde. Tussen 1904 en 1908 volgde hij lessen bij de vooruitstrevende architect Piet Klaarhamer en bij ‘Het Kunstindustrieel Onderwijs der Vereeniging van “Het Utrechtsch Museum van Kunstnijverheid te Utrecht”‘. In 1917 opende Gerrit Rietveld zijn eigen meubelmakerij aan de Adriaen van Ostadelaan. Gerrit Rietveld vestigde in 1924 zijn architectenbureau in het Rietveld Schröderhuis dat hij datzelfde jaar samen met Truus Schröder had ontwerpen. Hij hield zijn architectenbureau hier aan tot 1933. In 1930 sloot Gerrit Rietveld zich aan bij het genootschap van “Het Nieuwe Bouwen”.  Vanaf 1934 ging hij werken vanuit een atelier aan de Oude Gracht in Utrecht, samen met Otto van Rees en Ries Mulder.

Tijdens de tweede wereld oorlog mocht Rietveld zijn beroep niet meer uitoefenen omdat hij zich niet had aangemeld bij de Kultuurkamer. Rietveld trok zich hier niets van aan en ging stiekem door met ontworpen. In 1942 ontwierp hij een stoel die geproduceerd werd uit één stuk kunststof dat in vorm werd. Na de oorlog duurde het tot in de jaren 50 voordat “De Stijl” weer een populaire stroming werd.

De meubels van Gerrit  Rietveld

Dressoir Gerrit Rietveld
Dressoir, ontworpen door Rietveld in 1919, tentoongesteld in Centraal Museum Utrecht.

Nadat Gerrit Rietveld in 1917 voor zichzelf was begonnen, begon  hij te experimenteren met de stijl waarmee hij zo beroemd is geworden. Hij is waarschijnlijk geïnspireerd door moderne ontwerpers als Berlage en Frank Lloyd Wright. Rietveld ontwierp zijn eerste experimentele meubels voor zichzelf, voor zijn kinderen en voor de kinderen van zijn opdrachtgevers. Hierdoor kreeg hij meer vrijheid. En terwijl hij zijn meubels normaal gesproken ongeverfd liet, daar waren het de kindermeubels die hij begon te schilderen. Later, toen hij onderdeel ging uitmaken van “De Stijl”, begon hij al zijn meubels te schilderen in de kleuren die bij “De Stijl” pasten. Rietveld’s meubels waren niet alleen modern, ze waren ook goedkoop en gemakkelijk te produceren. Toch had Rietveld niet de behoefte de smaak van de burger te veranderen.

Enkele bekende ontwerpen van Rietveld zijn:

  • Kinderstoel (1918)
  • Dressoir (1919)
  • Armstoel (1919)
  • Kinder-kruiwagen (1923)
  • Militaire stoel (1923)
  • Berlijn-stoel. (1923)
  • Krat-meubilair (1934)
  • Mondial-stoel (1957)
  • Steltman stoel (1964)

Veel van Rietveld’s meubels zijn te vinden in het Centraal Museum in Utrecht. Ook het Rijksmuseum Amsterdam en het Drents Museum hebben werken van Rietveld in hun bezit.

Architectuur

Gerrit Rietveld ontwierp het Rietveld Schroderhuis
Gerrit Rietveld ontwierp het Rietveld Schroderhuis, dat nu onderdeel is van het Centraal Museum in Utrecht.

Door de jaren heen heeft Gerrit Rietveld vele gebouwen, zowel woningen als zakelijke gebouwen, ontworpen of onderdeel uitgemaakt van een gezelschap dat verantwoordelijk was voor het ontwerp van gebouwen binnen “Het Nieuwe Bouwen”. Later, vlak voor zijn dood, werkte Rietveld veel samen met Joan van Dillen en Johan van Tricht. Enkele van Rietveld’s bekende werken zijn:

  • Rietveld Schröderhuis, Utrecht (1924)
  • Bioscoop Vreeburg, Utrecht (1936)
  • Beeldenpaviljoen park Sonsbeek, Arnhem (1954), In 1965 verplaatst naar Otterlo als het Rietveld paviljoen
  • Julianahal van de Jaarbeurs Utrecht (1953-1956)
  • Nederlands paviljoen voor de Wereldtentoonstelling, Brussel (1958)
  • Tentoonstellingsgebouw Rietveldpaviljoen De Zonnehof, Amersfoort (1958-1959)
  • Academiegebouw, Hogeschool voor beeldende Kunsten, Arnhem (1963)
  • Gerrit Rietveld Academie, Amsterdam (1967), postuum
  • Rietveld Lyceum, Doetinchem (1971), postuum
  • Van Gogh Museum, Amsterdam (1973), postuum

Meer lezen over Gerrit Rietveld?

Er is veel te vinden over Gerrit Rietveld op internet. Hieronder een aantal links die een uitgebreide hoeveelheid informatie geven over Rietveld en zijn werk. Natuurlijk zijn er ook prachtige boeken verschenen over Rietveld en zijn werk. Je vindt een overzicht van de boeken over Rietveld die bij Bol.com te koop zijn op de “Boekenpagina”.

Meer op internet over Gerrit Rietveld: